Herfst in de moestuin

Er is niet veel meer te doen of te zien in de moestuin. Ik vond een verdroogde zonnebloem waar ik nog wat zaden uit kon plukken, handig voor volgend jaar. Ik splitste een rabarber, omdat zelf splitsen net zo makkelijk en goedkoper is dan een nieuwe plant kopen.

This is Halloween! This is Halloween!

Mijn heksenbrei en vleermuischips vind je hier, de pompoenkoekjes vind je hier. En wist je dat de Xenos nu weckpotten verkoopt? Echte weckpotten met ringen en klemmetjes. Ze hebben ook een boekje over wecken. Leuk, en niet duur!  

Bonen drogen

Er is er één jarig hoera hoera, dat zijn de bonen die mogen drogen en dan volgend jaar de grond in gaan! Van een collega kregen we spekbonen en snijbonen die nu in een mooi slingertje hangen te drogen. Daarna moeten de boontjes even drie dagen in de vriezer (om te voorkomen dat ze opgegeten worden door... bonenlarfjes? Of zo) en daarna kunnen ze bewaard worden tot volgend voorjaar.

Ketchup maken

Laatst heb ik zelf ketchup gemaakt. Helaas had ik niet genoeg tomaten in de tuin maar de bio tomaten zijn in deze tijd van het jaar niet duur. Veel kruiden had ik al in huis en ik had net een hele grote pan van mijn oma geleend. Dit is het recept wat ik gebruikte voor ketchup:

• 1 kg tomaten
• 1 blad laurier
• 10 g zout
• 45 g suiker
• 1 tl paprikapoeder
• 1 tl tijm
• 1 tl nootmuskaat
• 1 tl peper
• 1 tl kruidnagels
• 1 stokje kaneel
• 50 ml azijn
• 1 cm gember, in kleine stukjes gesneden

Ik kookte de tomaten met alle kruiden behalve de suiker en de azijn, ruim een half uur, tot de tomaten helemaal stuk gekookt waren. Toen roerde ik het door een roerzeef, en deed de tomatenpasta weer op het vuur met de azijn en de suiker. Terwijl dat stond in te dikken heb ik de potjes schoongemaakt. Na het vullen van de potjes heb ik deze in een grote pan met water gezet en nog 15 minuten laten koken.

Dat was veel werk voor ketchup. Was dat het een beetje waard? Jazeker, zelfgemaakte ketchup is namelijk superlekker! Ik had het niet verwacht, maar het smaakt heel kruidig en tomatig maar ook zoet en zuur genoeg. Van een kilo tomaten kon ik 4 jampotjes vullen, dus toch nog zo'n 800 ml, dat valt me heel erg mee. Ook qua prijs kan het wel uit, tenzij je heel veel kruiden moet kopen. Bio ketchup kost zo'n 2,70 voor 500 ml, mijn tomaten kosten me 1,30. Veel werk, maar zeker een aanrader!

Hoera voor het voedingscentrum!

Normaal ben ik absoluut geen fan (2 liter melk per dag gezond, hallooooo?) maar het begint er nu toch op te lijken dat het Voedingscentrum zich bezig gaat houden met gezonde voeding. Cool! Ze hebben nu een hele pagina met daarop de voordelen van plantaardig eten, op begrijpelijke en complete wijze uitgelegd.

Ook hebben ze (ongetwijfeld afgekeken van PlantaardigMaandag) de PlantaarDag:

Het Voedingscentrum ondersteunt het initiatief PlantaarDag. PlantaarDag is de door jou gekozen dag(en) waarop je bewust plantaardig eet. Welke producten dat precies zijn, en hoeveel je ervan eet, bepaal je zelf. Door vaker groente, fruit, peulvruchten, en vleesvervangers te eten, help je niet alleen jezelf, maar ook het milieu. Gezond en duurzaam gaan prima samen en daarom ondersteunt het Voedingscentrum dit initiatief, samen met een aantal andere bekende organisaties.  

Cool! Leuk dat zo'n officieel en door veel mensen toch wel gerespecteerd instituut als het Voedingscentrum dit zegt, dat is wel ontzettend hoopgevend.  Hier lees je de tips van over plantaardig eten. 

Hmm romig en met kokos-geur... Maak je eigen deo!

Het leukste van zelf deo maken is dat je ochtend ineens heel anders voelt, als je kokosolie onder je armen masseert. Als een avontuur, zeg maar. Andere voordelen zijn dat het heel goedkoop is, beter voor het milieu (geen spuitbussen en chemicaliën), en waarschijnlijk beter voor jou (over deo gaan best wat rare verhalen rond...)

Ik gebruikte het oude recept van de supercoole webste http://www.crunchybetty.com/ Ze heeft inmiddels een nieuwer recept, maar voor het oude recept had ik alles al in huis.

Voor mijn deo gebruikte ik:

• 2 el kokosolie (ik had een beetje te weinig en heb zonnebloemolie bijgevoegd.)
• 50 ml baking powder
• 50 ml cornstarch.

De millimetermaat is een beetje raar maar ik heb het met een maatbekertje geschept, vandaar. Als je geen maatbekertje hebt zou ik zeggen 3 flinke eetlepels van elk. Baking powder is bij de toko of de betere (brood)bakwinkel te koop, cornstarch (te koop bij toko) is volgens mij precies hetzelfde als maizena (te koop bij supermarkt).
Het nieuwe recept van Crunchybetty gebruikt pijlwortelpoeder (arrowroot), dit is te koop bij de natuurwinkel. Ze zegt dat dit minder irriteert dus mocht je daar last van hebben dan kun je pijlwortel proberen.
Het enige wat je hoeft te doen is de ingrediënten door elkaar mengen, en in een potje of bakje doen. De deo wordt vrij hard en je kunt dan een klein stukje er af pakken en opbrengen. Als het heel warm is wordt de deo een beetje vloeibaar.

Maar nu het belangrijkste, werkt dat een beetje? Ik ben echt heel tevreden over deze deo! Ik fiets 30 kilometer naar mijn werk en zelfs als ik dat fiets in een regenpak ruik ik nog gewoon. Het is lekker om niet 's morgens in een waas van chemicaliën te hoeven staan en het is ook fijn om niet te hoeven wachten tot de deo droog is. De deo ruikt lekker naar kokos. Zeker goeie deo is best duur, dus dat bespaart geld, maar bovenal ook een heleboel verpakkingsmateriaal en spuitbussen. Grappig bij-effect: suuuuuuuperzachte oksels. Nutteloos, maar toch leuk! Makkelijk bij het camperen: schep wat in een klein bakje, precies zoveel je nodig hebt.

Moet hij in bad, of moet hij niet in bad? (Amerikanen zeggen: wel in bad)

Moet hij in bad? En dan bedoel ik: al die lekkere dingen die je inmaakt in potjes, moeten die na het inmaken nog in een waterbadje gekookt worden? Zelden zijn mensen het minder eens geweest dan over het waterbad bij het inmaken.

In Amerika gaat alles in bad, behalve jam. Voor de zekerheid zijn er wel enkele mensen die aanraden citroensap over je jam te doen, zodat je zeker weet dat je een hoge zuurgraad hebt (en dan niet gewoon zelf een citroen uitpersen natuurlijk, alleen van citroensap uit een potje weet je zeker dat die zuur genoeg is!) Verder gaat alles, dus ook pickles, chutneys, dingen ingemaakt in azijn, etc., in een waterbadje.

De National Center for Home Food Preservation heeft strenge regels opgesteld over het inmaken. Bad-tijden zijn afhankelijk van de grootte van je potjes, maar ook van hoe hoog je woont. (Sommige Amerikaanse bloggers geven zelf aan hier van af te wijken, bijvoorbeeld door hun augurkjes niet te baden.) Daarnaast zegt men in Amerika nu dat recepten van voor 1990 niet gebruikt mogen worden, omdat onze kennis van inmaken toen niet voldoende was, en dingen met oude recepten niet veilig ingemaakt kunnen worden.

Okay, Amerikanen zijn soms een beetje panisch en nemen graag het zekere voor het onzekere, maar botulisme is toch niet iets waar je risico's mee wilt nemen. In dit geval is het ook geen kwestie van "ik doe dat al jaaaaaaren zo dus is het veilig" want het hoeft maar een keer mis te gaan, en dan ga je dood door je zelf-ingemaakte sperzies. Wat een manier om te gaan :(

Het liefst doe ik dingen niet in bad. Het scheelt een hele hoop tijd en werk. En natuurlijk zijn rauw ingemaakte augurkjes wel veel lekkerder dan gekookte augurkjes. Ook denk ik wel eens dat misschien wat overdreven is: als mensen al honderden jaren inmaken en de laatste 20 jaar zijn er nieuwe regels, dan is de kans dat we zonder die regels overleven best groot. Maar toch!

Soms is het moeilijk om te weten wat verstandig is. Ingemaakte groentes moeten natuurlijk in bad, jam en gelei niet. Maar daartussenin bestaat nog een hele grote groep dingen waarvan ik het niet zeker weet. Dit jaar heb ik de ketchup wel in bad gedaan en de augurken niet. Vorig jaar heb ik bietjes in het zuur en tomatensaus in potten gedaan en niet in bad gedaan, maar of dat verstandig is?

Conclusie: inmaken is living on the edge, baby! 

Citroenen inmaken in zout

Ik was benieuwd of het werkt, citroenen inmaken in zout. Ik ben begonnen met een citroen en een limoen, en niet 8 citroenen zoals veel recepten zeggen.

Citroen inmaken in zout is eigenlijk heel simpel: je snijdt de citroen in partjes naar wens. Maak een potje heel schoon, giet er een laag zout in, voeg dan een laag citroentjes toe, weer ruim zout toevoegen, weer citroentjes, etc. Het zout conserveert en je spoelt het er voor gebruik weer af, dus je mag veel gebruiken. Het is de bedoeling dat je de citroenen zover aanstampt dat ze onder hun eigen citroensap staan.

De ingemaakte citroentjes en het sap kun je gebruiken om te koken of bakken. In recepten staan ze veel bij vlees, maar ik denk dat ze heel goed smaken bij een salade, om uit te knijpen over de vega paella of een frisse risotto, of bij een couscousmaaltijd met kikkererwten en zuidvruchten. Het sap kun je gebruiken bij het bakken, in een cake, om glazuur aan te maken, en om een subtiele smaak te geven aan koekjes, of om saladedressing mee aan te maken.

Technisch gezien moet dat goed conserveren: een hoge zuurgraad en zout gaan bederving tegen. Ik heb het geheel toch voor de zekerheid maar in de koelkast gezet. Of het echt goed gaat weet ik niet, het ziet er een beetje curieus uit, één stukje citroen wil steeds bovendrijven, en de limoen is een beetje verkleurd.

Update 7 november: de limoenen zijn verkleurd naar geel, maar de vruchten zijn nog erg vers en niet beschimmeld of oud geworden. Ik gebruik ze bij het bakken, als citroensap en ik snijd kleine stukjes van het vruchtvlees. Bijvoorbeeld door de cake of koekjes. Nog niet geprobeerd maar lijkt me lekker: in een mediterraanse couscous maaltijd, om over de couscous te sprenkelen.